U heeft alle kranen dichtgedraaid, niemand gebruikt het toilet, de wasmachine staat uit, en toch draait dat kleine wieltje op de watermeter rustig door. Dat is een van de duidelijkste signalen dat er ergens water verdwijnt. Het kan een onschuldig doorlopend toilet zijn, maar ook een lek in een leiding onder de vloer of in de muur dat dag en nacht doorloopt. De watermeter vertelt u dát er water weggaat. Waar het naartoe gaat, moet u uitzoeken.
Op deze pagina leest u hoe u de watermeter correct afleest, hoe u met de afsluitmethode zelf vaststelt of het om een toestel of een leiding gaat, en hoe we een leidinglek exact lokaliseren zonder onnodig breekwerk.
De watermeter lezen
Nederlandse watermeters zitten meestal in de meterkast, soms in een put in de voortuin of in de kelder. De meeste meters hebben:
- Zwarte cijfers: het aantal kubieke meters (duizenden liters).
- Rode cijfers of rode wijzertjes: liters en delen van liters.
- Een lekindicator: een klein stervormig of getand wieltje, of een driehoekje, dat al bij een zeer klein debiet draait. Dit is het belangrijkste onderdeel om een lek te zien.
Bij slimme watermeters is de stand digitaal. Afhankelijk van het waterbedrijf kunt u het verbruik dan in een app of online portaal per dag of per uur volgen. Een verbruik dat 's nachts nooit op nul komt, is dan een direct signaal.
Belangrijk: de meter meet alleen wat erdoor stroomt. Een lek vóór de meter ziet u niet op de meter terug. Zie hoog waterverbruik voor het beoordelen van uw verbruik over langere tijd.
De stilstandtest correct uitvoeren
- Sluit alle tappunten. Kranen, douche, buitenkraan. Controleer of er geen kraan druppelt.
- Zet apparaten uit. Wasmachine, vaatwasser, waterontharder, koelkast met wateraansluiting, automatische beregening.
- Gebruik geen toilet en wacht tot alle reservoirs zijn volgelopen.
- Wacht een paar minuten en kijk dan naar de lekindicator. Houd een telefoon met filmfunctie bij de meter als het wieltje heel langzaam draait; op een filmpje van een minuut is beweging beter te zien.
- Doe eventueel een nachttest. Noteer de volledige stand, inclusief de rode cijfers, voor het slapengaan en direct na het opstaan.
De afsluitmethode: toestel of leiding?
Draait de meter bij stilstand, dan gaat u systematisch afsluiten. Het doel is vast te stellen of het water naar een toestel gaat dat blijft verbruiken, of uit een leiding lekt.
Ronde 1: toestellen afsluiten
| Afsluiten | Stopt de meter? | Betekenis |
|---|---|---|
| Stopkraantjes van alle toiletten | Ja | Een toilet loopt door; open ze één voor één om te zien welke |
| Toevoer boiler of voorraadvat | Ja | Overstortventiel van de inlaatcombinatie lekt of boiler lekt |
| Waterontharder (bypass) | Ja | Ontharder spoelt of lekt |
| Toevoer cv-vulunit | Ja | Cv-systeem lekt en wordt automatisch bijgevuld |
| Kokendwaterkraan of close-in boiler | Ja | Overdrukventiel of reservoir lekt |
| Stopkraan buitenkraan | Ja | Buitenkraan of leiding naar buiten lekt |
Stopt de meter bij het afsluiten van een toestel, dan heeft u de verbruiker gevonden. Dat is meestal geen lekkage met schade, maar wel een probleem dat moet worden verholpen. Zie toilet lekkage en boiler en geiser.
Ronde 2: leidingdelen afsluiten
Draait de meter nog steeds als alle toestellen zijn afgesloten, dan zit het lek in een leiding. Heeft uw installatie stopkranen per groep, bijvoorbeeld een aparte kraan voor de bovenverdieping, de keuken of de warmwaterleiding, sluit die dan één voor één. Stopt de meter, dan zit het lek in het afgesloten deel. In veel woningen zijn er echter weinig of geen tussenkranen. Dan is een druktest nodig om het lekkende deel te vinden.
Ronde 3: hoofdkraan
Draai tot slot de hoofdkraan direct na de meter dicht. Draait de lekindicator dan nog steeds, dan zit er een lek tussen de meter en de hoofdkraan of een defect in de meter. Neem dan contact op met het waterbedrijf.
Waar zit het lek meestal?
Een leidinglek dat alleen via de meter wordt opgemerkt, zit vaak op een plek waar het water ongemerkt kan verdwijnen of zich verspreiden:
- Kruipruimte: leidingen van de meterkast naar keuken en badkamer lopen vaak door de kruipruimte. Water verdwijnt in de bodem. Zie natte kruipruimte.
- Dekvloer begane grond: ingestorte leidingen in een woning zonder kruipruimte. Het water trekt in de ondergrond of verspreidt zich onder tegels en parket.
- Leidingkoker of schacht: in appartementen en woningen met een leidingkoker kan water langs de koker naar beneden lopen.
- Buitenmuur of leiding naar buiten: een leiding naar een buitenkraan of tuinhuis die door vorst of beschadiging lekt.
- Wand of verdiepingsvloer: hier geeft een lek meestal na verloop van tijd zichtbare schade: een vochtplek, bladderende verf of een warme plek.
Hoe we het lek exact vinden
Staat vast dat een leiding lekt, dan combineren we technieken om de lekplek zo nauwkeurig mogelijk te bepalen.
- Druktest per leidingdeel. We splitsen de installatie op in delen, bijvoorbeeld koud en warm apart, of per verdieping, en persen elk deel af. Het deel dat druk verliest, bevat het lek. Zie druktest waterleiding.
- Tracé bepalen. We bepalen waar de leiding loopt. Bij warmwater met thermografie: we laten warm water stromen en volgen het warmtespoor. Bij koudwater met een leidingzoeker en kennis van gangbare tracés.
- Akoestische detectie. Met gevoelige microfoons luisteren we langs het tracé naar het stromingsgeluid van het lek. Het geluid is het sterkst recht boven het lek. Zie akoestische lekdetectie.
- Traceergas. Werkt akoestiek niet goed, bijvoorbeeld bij kunststof leidingen of een heel klein lek, dan vullen we het leidingdeel met formeergas en sporen we met een gassnuffelaar op waar het gas door de vloer naar boven komt. Zie traceergas.
- Markeren en rapporteren. We markeren de lekplek, maken foto's en leggen de metingen vast in een rapport met hersteladvies.
Veelgemaakte fouten bij de stilstandtest
- Te snel kijken na het doortrekken. Een toiletreservoir vult een tot twee minuten na. Wacht tot alle reservoirs vol zijn voordat u conclusies trekt.
- De boiler vergeten. Een boiler die net opwarmt, laat via het overstortventiel even water weglopen. Dat is normaal. Test daarom ook op een moment dat de boiler niet aan het opwarmen is, of sluit de toevoer tijdelijk af.
- De ontharder of koelkast vergeten. Een waterontharder die net regenereert of een koelkast die ijsblokjes maakt, verbruikt water. Zet ze tijdelijk uit.
- Alleen naar de grote cijfers kijken. Een klein lek ziet u niet aan de zwarte cijfers. Kijk naar de lekindicator of de rode literwijzers.
- Conclusie trekken op één meting. Herhaal de test op een ander moment. Een lek dat alleen soms optreedt, bijvoorbeeld een vulventiel dat af en toe blijft hangen, ziet u niet altijd direct.
Praktijkvoorbeeld: lek zonder zichtbare schade
Een bewoner van een eengezinswoning uit de jaren zeventig merkt dat zijn voorschot fors omhoog gaat. In huis is nergens schade te zien. De watermeter blijkt bij stilstand langzaam te draaien. Toiletten, boiler en buitenkraan worden afgesloten, maar de meter blijft lopen. Omdat er geen tussenkranen zijn, splitsen we de installatie met een druktest op. Het koudwaterdeel naar de keuken verliest druk. De leiding loopt door de kruipruimte. Daar staat een laagje water op de bodem, precies onder een koppeling waar de leiding naar boven gaat. De koppeling is gaan lekken, het water verdween al maanden ongemerkt in het zand. Herstel: één nieuwe koppeling. Zonder de meter was dit lek pas ontdekt als de vloer was gaan schimmelen.
Tussen ontdekking en onderzoek: schade beperken
Noteer de meterstand elke ochtend en avond. Die gegevens geven een beeld van hoeveel water er per uur verdwijnt en helpen bij het onderzoek en bij een eventuele lekkageregeling van het waterbedrijf.
Hoeveel water verdwijnt er?
U kunt de omvang van het lek schatten door de meter gedurende een vaste tijd, bijvoorbeeld tien minuten, bij stilstand af te lezen. Vermenigvuldig het aantal liters met zes voor het verlies per uur, en met 144 voor het verlies per dag. Een lek van tien liter per uur lijkt klein, maar betekent 240 liter per dag, bijna het verbruik van twee personen. Dat water komt ergens terecht: in de bodem, de dekvloer of de constructie.
Watermeter in een put in de tuin
In een deel van de woningen, vooral bij vrijstaande huizen en oudere bebouwing, zit de watermeter niet in de meterkast maar in een put in de voortuin. Dan loopt er een leiding van de put naar de woning, onder de tuin en de fundering door. Een lek in dat stuk ziet u wel op de meter, maar niet in huis. Signalen zijn een natte plek in het gazon of de bestrating, verzakte tegels op het pad, of water in de meterput zelf. Ook hier werken akoestische detectie en traceergas goed om de lekplek in de grond te vinden, zodat niet de hele tuin open hoeft.
Watermeter loopt door in een appartement
In een appartement heeft u meestal een eigen watermeter voor uw installatie. Loopt die door, dan zit het lek in uw installatie, ook als de leiding door een gemeenschappelijke schacht loopt. Toch kan de schade bij de buren ontstaan. Omdat een drukleiding continu lekt, groeit die schade snel. Waarschuw daarom ook de benedenburen en de VvE. Zie lekkage bij de buren.
Na het herstel
Na reparatie van het lek controleren we met een druktest of de installatie weer dicht is, en met de stilstandtest of de meter stilstaat. Is er water in een dekvloer of kruipruimte terechtgekomen, dan is het verstandig om het droogproces te volgen met vochtmetingen voordat vloeren worden afgewerkt. Een kruipruimte met veel water kan moeten worden leeggepompt en geventileerd.
Verzekering
De schade die een plotseling lekkende leiding veroorzaakt, en de kosten om het lek op te sporen, vallen vaak onder de opstalverzekering. Het weggelopen water zelf wordt meestal niet vergoed door de verzekeraar; sommige waterbedrijven hebben daarvoor een eigen regeling. Controleer uw polisvoorwaarden en informeer bij uw waterbedrijf. Zie verzekering en vergoeding.
Lek laten opsporen in Huizen en Het Gooi
Heeft u de afsluitmethode doorlopen en draait de meter nog steeds? Of wilt u meteen zekerheid? Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. We plannen het onderzoek zo snel mogelijk. Zie ook waterleiding lekkage en kosten.