Bij veel lekkages is de grote vraag niet óf er water weglekt, maar waar het vandaan komt. Er ligt een badkamer boven de vochtplek met een douche, een bad, een wastafel en een toilet. Alle vier zijn verdachten. De kleurstoftest is de manier om die vraag met bewijs te beantwoorden. Het principe is eenvoudig: geef het water uit één onderdeel een herkenbare kleur en kijk of die kleur op de lekplek verschijnt. Als dat zo is, is de bron aangewezen. Als dat niet zo is, is dat onderdeel onder die omstandigheden uitgesloten.
Op deze pagina leest u hoe een kleurstoftest werkt, welke kleurstoffen er worden gebruikt, hoe de test wordt opgebouwd, waar hij geschikt voor is, wat zijn beperkingen zijn en hoe hij samenwerkt met andere methoden.
Het principe: water herkenbaar maken
Water is water. Als er een druppel uit een plafond komt, kunt u niet zien of die uit de douche, het toilet of de wastafel komt. Een kleurstof verandert dat. Door aan het water dat in één onderdeel wordt gebracht een kleur toe te voegen, krijgt dat water een herkenbare handtekening. Verschijnt die handtekening op de lekplek, dan is de verbinding tussen dat onderdeel en de schade aangetoond.
Het grote voordeel ten opzichte van een gewone waterproef is dat een kleurstoftest ook werkt als er al vocht aanwezig is. Bij een plafond dat al nat is, is het moeilijk te zien of er extra water bijkomt. Een kleur of een fluorescerende gloed onder uv-licht is wel eenduidig. Daarnaast is de test bruikbaar als er meerdere onderdelen tegelijk worden verdacht: met verschillende kleuren kan elk onderdeel zijn eigen handtekening krijgen.
Welke kleurstoffen worden gebruikt?
Fluorescerende kleurstof
De meest gebruikte kleurstof bij lekdetectie is fluoresceïne. In water geeft die een groengele kleur, en onder uv-licht of blauw licht licht hij fel op. Dat oplichten is zo sterk dat zelfs een sterk verdunde hoeveelheid nog zichtbaar is. Daardoor is fluoresceïne ideaal om een klein beetje water in een donkere plafondruimte, op een balk of in een kruipruimte op te sporen. Met een uv-lamp of een lamp met blauw licht scannen we de lekplek en de omgeving.
Andere kleuren
Naast fluoresceïne gebruiken we kleurstoffen in andere kleuren, zoals rood en blauw. Die zijn nodig als we meerdere onderdelen tegelijk willen testen, of als een onderdeel al eerder met fluoresceïne is getest en er restkleur aanwezig kan zijn.
Voedingskleurstof
Voor een eenvoudige controle van een doorlopend toiletreservoir is gewone voedingskleurstof voldoende. Die is minder geschikt voor lekdetectie naar plafonds en muren, omdat de kleur sterk verdunt en niet fluoresceert.
De kleurstoffen die we gebruiken zijn wateroplosbaar en bedoeld voor dit soort toepassingen. In de gebruikte hoeveelheden zijn ze niet schadelijk en spoelen ze weg via het riool.
Wanneer is een kleurstoftest de juiste keuze?
De kleurstoftest is vooral geschikt voor onderdelen die niet onder druk staan en alleen water krijgen als ze worden gebruikt:
- Afvoeren: douche-afvoer, doucheput, douchegoot, badafvoer, wastafelafvoer, keukenafvoer. Zie afvoer lekkage.
- Toiletten: de aansluiting van de pot op de afvoer, het reservoir en de spoelbocht. Zie toilet lekkage.
- Kitvoegen en tegelwerk: om te bewijzen dat water via een specifieke kitvoeg of wand de constructie in trekt. Zie kit- en tegelvoegen.
- Douchevloeren en inloopdouches: om vast te stellen of water langs de doucheput of via de vloer ontsnapt. Zie douche lekkage.
- Lekkages tussen woningen: om objectief aan te tonen uit welke woning en welk onderdeel het water komt. Zie lekkage bij de buren.
- Hemelwaterafvoeren en dakdoorvoeren: bij twijfel of een lekkage van sanitair of van buiten komt.
Voor drukleidingen, zoals de drinkwaterleiding, is de kleurstoftest in principe niet geschikt. De kleurstof zou dan in het hele drinkwatersysteem terechtkomen. Daar gebruiken we de druktest, akoestische lekdetectie en traceergas.
Zo voeren we een kleurstoftest uit
- Uitgangssituatie vastleggen. We fotograferen de lekplek, meten het vocht en markeren de rand. Waar mogelijk scannen we de lekplek vooraf met uv-licht om te controleren of er geen restfluorescentie van eerder onderzoek of andere bronnen is.
- Drukleiding uitsluiten. Met de watermetertest controleren we eerst of er water uit de drinkwaterleiding verdwijnt. Is dat het geval, dan heeft een kleurstoftest op afvoeren weinig zin totdat het leidinglek is gevonden.
- Volgorde bepalen. We kiezen de volgorde van de onderdelen op basis van de plek van de schade en de waarschijnlijkheid. Het onderdeel dat het meest waarschijnlijk is, testen we niet altijd als eerste; soms is het slimmer om eerst de minder waarschijnlijke onderdelen uit te sluiten, zodat een positieve uitkomst eenduidig is.
- Eén onderdeel belasten. We brengen water met kleurstof in één onderdeel, bijvoorbeeld rechtstreeks in de doucheput, zonder de omgeving nat te maken. De hoeveelheid water en de duur stemmen we af op normaal gebruik, en waar nodig belasten we zwaarder.
- Observeren. Een tweede persoon of een camera houdt de lekplek in de gaten. We controleren periodiek met uv-licht, ook op plekken rondom de vlek, zoals langs balken, in een plafondruimte of in een leidingkoker.
- Volgende onderdeel, andere kleur. Blijft de lekplek schoon, dan testen we het volgende onderdeel met een andere kleur. Zo voorkomen we verwarring als de kleur van een eerdere test later alsnog verschijnt.
- Vastleggen. Van elke test leggen we vast welk onderdeel, welke kleur, hoeveel water, hoe lang, en wat het resultaat was, met foto's onder normaal en uv-licht.
Wat de test wel en niet bewijst
Een positieve kleurstoftest, waarbij de kleur op de lekplek verschijnt, is sterk bewijs dat het water uit het geteste onderdeel komt. Het bewijst ook de route: water dat in de doucheput wordt gebracht en beneden uitkomt, loopt via de afvoer of via de aansluiting van de put.
Een negatieve test, waarbij de kleur niet verschijnt, betekent dat het onderdeel onder de geteste omstandigheden niet lekt. Dat is belangrijke informatie, maar er zijn kanttekeningen:
- Het lek kan pas bij zwaardere of langere belasting optreden. Een douche die alleen na een lange douchebeurt lekt, reageert niet op een korte test.
- Het water kan er langer over doen dan de observatietijd. Daarom vragen we u soms om na ons vertrek de lekplek te blijven controleren.
- Het water kan een andere uitweg vinden dan de bekende lekplek. We scannen daarom ook de omgeving.
- Bij een sterk verzadigde constructie kan de kleur zo verdund raken dat hij moeilijk te zien is. Fluorescentie helpt, maar heeft ook grenzen.
Kleurstof versus gewone waterproef
| Waterproef zonder kleur | Kleurstoftest | |
|---|---|---|
| Toont aan | Dat de lekplek reageert op gebruik van een onderdeel | Dat het water op de lekplek uit dat onderdeel komt |
| Bij reeds natte lekplek | Moeilijk te beoordelen | Eenduidig door kleur of fluorescentie |
| Meerdere onderdelen tegelijk | Niet te onderscheiden | Mogelijk met verschillende kleuren |
| Bewijskracht in rapport | Redelijk | Hoog, met foto's onder uv-licht |
In de praktijk combineren we beide. De waterproef in fases bepaalt welke route water neemt: afvoer, vloer, kit of wand. De kleurstof maakt het resultaat bewijskrachtig. Zie waterproef douche en bad.
Praktijkvoorbeeld: twee toiletten, één vochtplek
In een appartementencomplex verschijnt een vochtplek in de hal van een woning op de eerste verdieping. Recht erboven liggen het toilet van de tweede verdieping en, iets verderop, een gemeenschappelijke standleiding. De bewoner van de tweede verdieping ontkent dat het van hem komt; zijn toilet is droog.
We brengen fluorescerende kleurstof in de pot van het toilet op de tweede verdieping en spoelen meerdere keren door. Na twintig minuten is beneden niets te zien. Daarna brengen we rode kleurstof in het toilet van de derde verdieping, dat op dezelfde standleiding is aangesloten. Na tien minuten verschijnt er roodgekleurd vocht op de lekplek. De conclusie: het water komt niet uit het toilet van de tweede verdieping, maar uit de standleiding, tussen de derde en de tweede verdieping. Een camera-inspectie van de standleiding laat een losgeschoten mof zien. Het rapport maakt duidelijk dat het om een gemeenschappelijk deel gaat. De discussie tussen de buren is daarmee van tafel.
Zelf een eenvoudige kleurstoftest doen
Voor één situatie is een kleurstoftest heel geschikt om zelf te doen: het opsporen van een doorlopend toilet.
- Doe een paar druppels voedingskleurstof in het toiletreservoir. Bij een inbouwreservoir haalt u voorzichtig de bedieningsplaat weg.
- Trek niet door en gebruik het toilet minstens een half uur niet.
- Kijk daarna in de pot. Is het water gekleurd, dan lekt het spoelmechanisme door en verspilt het toilet water.
Voor het opsporen van een lekkage naar een plafond of muur is de volgorde van testen en het correct interpreteren van de resultaten belangrijk. Een verkeerde volgorde kan een verkeerde conclusie opleveren, bijvoorbeeld als u de hele douche nat maakt en daarna niet weet of het water via de afvoer of via de kit kwam.
Veelgemaakte fouten bij kleurstoftests
Een kleurstoftest is eenvoudig van opzet, maar het is ook eenvoudig om hem verkeerd te interpreteren. De fouten die we het vaakst zien bij eerdere, niet-professionele tests: de hele douche wordt in één keer nat gemaakt, waardoor niet meer te zeggen is of het water via de afvoer, de vloer of de kit kwam. Er wordt te kort gewacht, waardoor een lekkage die er een uur over doet als negatief wordt beoordeeld. Er wordt voor meerdere onderdelen dezelfde kleur gebruikt, zodat later niet meer duidelijk is welk onderdeel de kleur leverde. Of er wordt alleen naar de bekende vlek gekeken, terwijl het water op een andere plek naar buiten komt. Een goed opgezette test vermijdt die valkuilen door één onderdeel tegelijk, met een eigen kleur, voldoende lang te belasten en de hele omgeving te controleren.
Voorbereiding door u
- Gebruik het verdachte onderdeel bij voorkeur een dag niet voor het onderzoek, zodat de lekplek zo droog mogelijk is. Tenzij we u iets anders vragen.
- Zorg dat de lekplek bereikbaar is en dat er iemand bij kan blijven tijdens de test. Bij een appartement: zorg dat beide woningen toegankelijk zijn.
- Maak afvoerputjes en sifons vrij van haar en vuil, zodat water vlot wegloopt.
- Verwijder spullen onder de lekplek die niet mogen verkleuren.
In het rapport
Per kleurstoftest vermelden we: het geteste onderdeel, de gebruikte kleurstof, de hoeveelheid water, de duur van de belasting, de observatietijd, het resultaat en foto's van de lekplek onder normaal licht en onder uv-licht. Zo kan uw verzekeraar, VvE of installateur precies zien hoe de conclusie tot stand is gekomen. Zie het inspectierapport.
Kosten en inzet
Een kleurstoftest is onderdeel van onze standaard sanitaire inspectie. Er zijn geen aparte kosten voor de kleurstof. Zie kosten sanitaire inspectie. We voeren kleurstoftests uit in Huizen en heel Het Gooi. Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. Lees ook alle testen en methoden en sanitaire lekkage opsporen.