Een lekkage in de keuken wordt zelden meteen opgemerkt. Het water druppelt in een donker kastje onder het aanrecht, loopt onder de vaatwasser door of verdwijnt achter de plint. Pas als de bodem van het kastje opzwelt, het laminaat bol gaat staan of er een muffe geur ontstaat, wordt duidelijk dat er iets mis is. Tegen die tijd heeft het water vaak al weken zijn werk gedaan. De keuken is bovendien een plek met veel aansluitingen dicht bij elkaar: koud en warm water, een afvoer, een vaatwasser, soms een kokendwaterkraan, een koelkast met wateraansluiting of een wasmachine. Elk van die aansluitingen kan lekken.
Op deze pagina leest u waar een keuken het vaakst lekt, hoe u de signalen herkent, hoe we een keuken lekkage onderzoeken en wat u zelf kunt controleren.
De acht lekpunten in een keuken
1. De kraanaansluiting en flexibele slangen
Een moderne keukenkraan wordt aangesloten met twee flexibele slangen die van de kraan naar de hoekstopkranen lopen. Die slangen hebben een omhulsel van gevlochten metaal en een kunststof binnenslang. Na verloop van tijd kan de binnenslang poreus worden, vooral bij een knik of als de slang onder spanning is gemonteerd. De wartelmoeren kunnen gaan lekken als de rubberen ring verdroogt. Omdat deze slangen onder druk staan, druppelt een lek continu. Een geknapte slang kan in korte tijd veel water geven.
2. Hoekstopkranen
De kleine kraantjes waarop de slangen zijn aangesloten, worden zelden bediend. Als ze na jaren toch worden dichtgedraaid, gaat de spindelafdichting soms lekken. Ook de aansluiting op de leiding in de muur kan gaan zweten of druppelen.
3. De sifon
De sifon onder de spoelbak heeft meerdere verbindingen met moeren en rubberen ringen. Warm afwaswater, vet en schoonmaakmiddelen laten die ringen verdrogen of verschuiven. Een sifon die bij het schoonmaken is losgedraaid en niet goed is teruggezet, is een klassieke oorzaak. De lekkage treedt alleen op als de spoelbak leegloopt.
4. De afvoer in de muur
Achter de sifon gaat de afvoer de muur of vloer in. Als de insteekverbinding niet goed afdicht of de afvoerbuis in de muur is gescheurd, loopt water de wand in. Dit geeft soms een natte plek in de ruimte ernaast of in de kruipruimte, in plaats van in het kastje.
5. De vaatwasser
Een vaatwasser heeft een toevoerslang, een afvoerslang en een afdichting in de deur. De afvoerslang is meestal aangesloten op een nippel van de sifon; als die slang niet goed vastzit of niet hoog genoeg is gemonteerd, kan water terugstromen of weglekken. Veel vaatwassers hebben een waterstopbeveiliging die de toevoer afsluit bij lekkage, maar dat beschermt niet tegen lekkages buiten de machine. Omdat een vaatwasser vaak tussen de kasten staat met een plint ervoor, loopt het water onder de keuken weg. Zie vaatwasser en wasmachine.
6. Kokendwaterkraan en close-in boiler
Een kokendwaterkraan heeft een reservoir onder het aanrecht dat water verwarmt en onder druk houdt. Tijdens het opwarmen zet water uit, en het overdrukventiel voert dat overtollige water af, meestal naar de sifon. Als die afvoer ontbreekt of verstopt is, komt het water in het kastje. Ook de aansluitingen van het reservoir en het reservoir zelf kunnen lekken. Hetzelfde geldt voor een close-in boiler. Zie boiler en geiser.
7. De kitnaad rond de spoelbak
Bij een opbouwspoelbak zit er een kitnaad of afdichtingsband tussen de rand van de spoelbak en het werkblad. Bij een onderbouwspoelbak zit de naad aan de onderkant. Als die naad lekt, trekt water in het werkblad. Een houten of spaanplaat werkblad zwelt dan op rond de spoelbak. Ook rond de kraan zelf kan water langs het montagegat naar beneden lopen.
8. Koelkast met wateraansluiting
Amerikaanse koelkasten met ijsblokjesmaker of waterdispenser zijn aangesloten op de waterleiding met een dun slangetje. Als dat slangetje knikt, scheurt of losschiet, druppelt er continu water achter de koelkast. Ook de ontdooiwaterafvoer van een koelkast kan verstopt raken, waardoor water onderin de koelkast of eronder terechtkomt.
Signalen van een keuken lekkage
- Een bodemplaat in het kastje onder de spoelbak die bol staat, verkleurd is of zacht aanvoelt.
- Laminaat, pvc-vloer of parket dat opzwelt of loslaat voor de keuken of voor de vaatwasser.
- Plinten die uitzetten of loslaten.
- Een muffe of zure geur uit de onderkasten.
- Schimmel aan de achterwand van een kastje.
- Een vochtplek in de muur achter of naast de keuken, of in het plafond van de ruimte eronder.
- Een watermeter die blijft lopen terwijl er niets wordt gebruikt.
- Een werkblad dat opzwelt rond de spoelbak of kraan.
Het patroon helpt bij het bepalen van de oorzaak. Is het kastje nat terwijl niemand de keuken gebruikt, dan is een drukleiding verdacht: de flexibele slangen, de stopkranen of de toevoer van vaatwasser of kokendwaterkraan. Wordt het nat na afwassen of als de spoelbak leegloopt, dan is de sifon of afvoer verdacht. Wordt de vloer nat na een vaatwascyclus, dan is de vaatwasser of de aansluiting ervan de eerste verdachte.
Zo onderzoeken we een keuken lekkage
- Onderkasten leeg en visueel inspecteren. We bekijken alle aansluitingen, zoeken naar kalk- en roestsporen en controleren de staat van slangen, stopkranen en sifon.
- Watermetertest. Met alle kranen dicht controleren we of er water verdwijnt. Daarna sluiten we de hoekstopkranen en de toevoer van de vaatwasser en eventuele kokendwaterkraan, één voor één, om te zien welk deel verbruikt.
- Afvoer testen. We laten de spoelbak vollopen met gekleurd water en laten die in één keer leeglopen. Zo belasten we de sifon en de afvoer maximaal. Met droog papier onder de verbindingen zien we direct waar het lekt.
- Vaatwasser testen. We laten een korte cyclus draaien en controleren de toevoer, de afvoerslang en de ruimte onder de machine, zo nodig met de plint verwijderd.
- Vochtmeting. We meten langs de plinten, onder de kasten en in de aangrenzende muren. Zo zien we hoe ver het water zich heeft verspreid en waar het begon.
- Leidingen in muur of vloer. Is er een lek in de toevoer achter de stopkranen, dan volgt een druktest en eventueel thermografie of akoestiek om de plek in de muur of vloer te vinden.
Zie ook testen en methoden en druktest waterleiding.
Zelf controleren met de papiertest
Een eenvoudige en effectieve manier om een lek onder het aanrecht zelf te vinden: haal het kastje leeg, droog alle aansluitingen goed af en leg droog keukenpapier onder elke verbinding. Doe daarna het volgende, met tussenpozen van een kwartier:
- Laat alles een kwartier met rust. Nat papier onder een slang of stopkraan betekent een lek in de toevoer.
- Laat de kraan een paar minuten koud en daarna warm lopen, met de afvoer open. Nat papier onder de sifon of afvoer wijst op een afvoerlek, nat papier bij de kraanvoet op een lek in de kraan.
- Vul de spoelbak en laat hem in één keer leeglopen. Dat belast de sifon het zwaarst.
- Laat de vaatwasser pompen of een korte cyclus draaien en controleer de afvoerslang.
Vindt u niets, maar is het kastje wel nat, dan kan het water ook van boven komen: via de kitnaad van de spoelbak of het montagegat van de kraan. Of het komt van achter de keuken, uit een leiding in de muur.
Keuken op de begane grond: let op de kruipruimte
In woningen met een kruipruimte gaan de keukenafvoer en de toevoerleidingen vaak direct de vloer in. Een lekkage daar geeft geen zichtbare schade in de keuken, maar wel water in de kruipruimte. Dat merkt u aan een muffe geur, condens op ramen of een hoge luchtvochtigheid in huis. Een kijkje in de kruipruimte hoort daarom bij ons onderzoek als de keuken op de begane grond ligt. Zie natte kruipruimte.
Keuken op een verdieping: let op de buren
Ligt de keuken boven een andere woning, zoals bij appartementen of bovenwoningen, dan kan een lekkage onder de keuken bij de benedenburen als vochtplek in het plafond verschijnen. Keukenafvoeren zijn in appartementen vaak aangesloten op een standleiding die door meerdere woningen loopt. Een lek in die standleiding kan op elke verdieping tevoorschijn komen. Zie lekkage bij de buren en afvoer lekkage.
Gevolgen van een langdurige keukenlekkage
Keukenkasten zijn meestal gemaakt van spaanplaat of mdf met een laminaat- of folielaag. Zodra water de onbehandelde randen bereikt, zwelt het materiaal op en herstelt het niet meer. Een lekkage van enkele weken kan daardoor de bodems van meerdere kasten onherstelbaar beschadigen. Ook de vloer onder de keuken, die meestal niet is afgewerkt, raakt nat en kan gaan schimmelen. Bij een houten vloer bestaat het risico op rot. Bovendien trekt een warme, vochtige ruimte onder een keuken ongedierte aan. Snel handelen beperkt de schade aanzienlijk.
Herstel na een keuken lekkage
Veel keukenlekkages zijn met een kleine reparatie opgelost: een nieuwe flexibele slang, een nieuwe rubberen ring in de sifon, een nieuwe hoekstopkraan of het goed aansluiten van de vaatwasserafvoer. Bij een lek in de toevoer in de muur is een reparatie in de wand nodig, maar dankzij een exacte lokalisatie blijft die beperkt tot een klein stuk. Beschadigde kastbodems en plinten kunnen vaak afzonderlijk worden vervangen. Laat na herstel de onderkasten en vloer goed drogen voordat u ze opnieuw vult of afwerkt.
Keukenlekkage voorkomen
- Vervang flexibele kraanslangen preventief na een aantal jaren, of als het omhulsel roest of de slang geknikt is.
- Draai hoekstopkranen één keer per jaar dicht en open, zodat ze niet vastroesten.
- Controleer bij het schoonmaken van de sifon of de ringen goed zitten en draai de moeren handvast aan.
- Leg een lekbak of een vochtmelder onder het aanrecht en onder de vaatwasser. Een vochtmelder geeft een signaal zodra er water op de bodem komt.
- Laat een kokendwaterkraan of close-in boiler aansluiten volgens de voorschriften van de fabrikant, inclusief de afvoer van het overdrukventiel.
Kosten en verzekering
Het onderzoek naar een keuken lekkage valt meestal binnen de standaard sanitaire inspectie. Zie kosten sanitaire inspectie. Waterschade door een plotseling geknapte slang of lekkende leiding valt vaak onder de opstalverzekering; schade aan keukenkasten en inboedel onder de inboedelverzekering. Een langzaam lekkende sifon wordt soms als onderhoud gezien. Controleer uw polisvoorwaarden en maak foto's voordat u iets herstelt. Lees verder bij waterleiding lekkage of sanitaire lekkage opsporen.