Het toilet is een van de meest gebruikte sanitaire voorzieningen in huis, en een van de meest onderschatte bronnen van lekkage. Een toilet kan op twee totaal verschillende manieren lekken. Het kan inwendig lekken: het reservoir laat water doorlopen naar de pot, wat vooral water en geld kost. Of het kan uitwendig lekken: water komt naar buiten via de toevoer, het reservoir, de pot of de afvoeraansluiting, en veroorzaakt schade aan vloer, wand of plafond. Bij hangtoiletten met een inbouwreservoir komt daar een extra probleem bij: het lek zit verstopt achter een betegelde voorzetwand en kan maandenlang onopgemerkt blijven.
Op deze pagina bespreken we alle lekpunten van staande en hangende toiletten, hoe u een toilet lekkage herkent, welke testen we gebruiken en hoe we een lek achter een voorzetwand vinden zonder de wand te slopen.
Inwendig of uitwendig: het belangrijkste onderscheid
Bij een inwendig lek blijft het water binnen het systeem. Een versleten afdichtingsrubber van het spoelmechanisme, een vulventiel dat niet goed afsluit of een verkeerd afgestelde vlotter zorgt ervoor dat er continu of af en toe water in de pot loopt. Het water verdwijnt via de afvoer, dus er ontstaat geen vochtplek. U merkt het aan een hogere waterrekening, een reservoir dat af en toe bijvult zonder dat er is doorgetrokken, een zacht sissend geluid, of kalkaanslag in de pot waar het water langs loopt.
Bij een uitwendig lek komt water buiten het systeem terecht. Dat geeft een natte vloer rond het toilet, een vochtplek in het plafond eronder of een natte wand achter het toilet. Uitwendige lekkages veroorzaken schade en moeten snel worden gevonden.
Het kan ook allebei tegelijk. Een vulventiel dat niet goed sluit, laat het reservoir overlopen naar de pot via de overloop; is die overloop defect, dan loopt het water ook naar buiten.
Alle lekpunten van een staand toilet
De afvoeraansluiting
Een staand toilet is met een rubberen manchet of een aansluitbocht op de afvoer aangesloten. Bij een toilet met een horizontale afvoer (AO) gaat de aansluiting naar achteren de muur in; bij een toilet met een verticale afvoer (PK of muuraansluiting onderin) gaat die de vloer in. Als de manchet is verdroogd, verschoven of niet goed is aangebracht, lekt er bij elke spoelbeurt een beetje water. Omdat dit alleen bij doortrekken gebeurt, is de schade vaak wisselend. Een vochtplek pal onder het toilet of een natte vloer rond de voet van de pot is het klassieke signaal.
De toevoer en stopkraan
Het reservoir krijgt water via een stopkraantje en meestal een flexibele slang of een koperen buisje. De moeren kunnen gaan lekken, de rubberen ringen kunnen verdrogen en flexibele slangen kunnen met de jaren poreus worden of bij de knik scheuren. Omdat deze toevoer onder druk staat, loopt een lek hier continu door.
Het reservoir
Een duoblok-reservoir staat met bouten en een afdichtingsring op de pot. Als die ring slijt of de bouten corroderen, lekt er water tussen reservoir en pot, vaak alleen bij het doortrekken. Een losstaand hooghangend reservoir heeft een spoelpijp die bij de aansluitingen kan lekken.
De pot zelf
Een scheur in keramiek is zeldzaam maar kan ontstaan door een harde klap of door het te vast aandraaien van de bevestigingsbouten. Een haarscheur in de sifon van de pot lekt bij elke spoelbeurt.
Condens
In de zomer, of in een slecht geventileerd toilet, kan koud leidingwater in het reservoir zorgen voor condens aan de buitenkant. Dat water druppelt naar beneden en wordt vaak aangezien voor een lek. Het onderscheid: condens zit over het hele oppervlak van het reservoir, is seizoensgebonden en verdwijnt bij goede ventilatie.
Alle lekpunten van een hangtoilet met inbouwreservoir
Bij een hangtoilet zit het reservoir in een frame achter een voorzetwand van gipsplaat of een ingemetselde constructie. Dat is praktisch en strak, maar lekkages zijn onzichtbaar. Het water loopt achter de wand naar beneden en komt vaak pas in het plafond eronder of in een aangrenzende ruimte tevoorschijn.
- Vulventiel en toevoer: de aansluiting van de waterleiding op het reservoir, het stopkraantje en het vulventiel zelf. Lekkage hier loopt continu.
- Reservoir en afdichtingen: het kunststof reservoir kan bij de doorvoeren gaan lekken, vooral bij oudere modellen of na een drukstoot in het leidingnet.
- Afvoerbocht en spoelbocht: de verbinding tussen het frame en de pot, via de afvoerbocht en de spoelpijp. Als de rubbers niet goed zijn aangebracht of de pot niet goed tegen de wand is gemonteerd, lekt dit bij elke spoelbeurt.
- Aansluiting op de standleiding: onderin het frame is de afvoer aangesloten op de standleiding. Een losse mof of een gescheurde bocht geeft lekkage die alleen bij doortrekken optreedt.
- Condens in de wand: een koud reservoir in een warme, vochtige ruimte kan ook in de wand condens geven. Goede inbouwreservoirs zijn daarom geïsoleerd.
Meer over inbouwreservoirs leest u bij inbouwreservoir en hangtoilet.
Signalen van een toilet lekkage
| Signaal | Waarschijnlijke oorzaak |
|---|---|
| Reservoir vult af en toe bij zonder doortrekken | Inwendig lek: spoelmechanisme of vulventiel |
| Water loopt continu in de pot | Vulventiel sluit niet, water via overloop |
| Natte vloer rond de voet van de pot, na doortrekken | Afvoeraansluiting of manchet |
| Natte vloer rond het toilet, ook zonder gebruik | Toevoer, stopkraan of flexibele slang |
| Vochtplek in plafond onder het toilet | Afvoeraansluiting, toevoer, inbouwreservoir |
| Natte of bladderende voorzetwand | Lek in het inbouwreservoir of toevoer |
| Druppels over het hele reservoir | Condens |
| Watermeter loopt door | Doorlopend toilet of lek in toevoer |
Zo onderzoeken we een toilet lekkage
- Watermetertest. Met alle kranen dicht kijken we of de meter draait. Daarna sluiten we het stopkraantje van het toilet. Stopt de meter dan, dan zit het verbruik in het toilet.
- Kleurstof in het reservoir. We doen kleurstof in het reservoir en wachten. Kleurt de pot, dan is er een inwendig lek. Verschijnt er kleur op de lekplek, dan lekt het reservoir naar buiten.
- Kleurstof in de pot. We spoelen met gekleurd water door de pot, zonder het reservoir te gebruiken. Zo belasten we alleen de afvoeraansluiting. Reageert de lekplek, dan zit het lek daar.
- Druktest toevoer. Verdenken we de toevoer, dan persen we het leidingdeel naar het toilet af om te zien of het druk verliest.
- Endoscopie bij een voorzetwand. Via de opening achter de bedieningsplaat, of via een klein boorgat op een onopvallende plek, kijken we met een endoscoop naar het reservoir, de toevoer en de afvoerbocht.
- Vochtmeting. We meten de voorzetwand, de vloer rond het toilet en de schadeplek om het verloop van het vocht vast te leggen.
Meer over de afzonderlijke testen leest u bij testen en methoden, kleurstoftest en endoscopie.
Zelf controleren: drie eenvoudige testen
De kleurstoftest. Een paar druppels voedingskleurstof in het reservoir, een half uur niet doortrekken, dan kijken of de pot gekleurd is. Bij een inbouwreservoir kunt u de bedieningsplaat meestal voorzichtig losklikken om bij het reservoir te komen.
De watermetertest. Noteer de meterstand, sluit alle kranen en gebruik een uur lang geen water. Is de stand veranderd, sluit dan het stopkraantje van het toilet en herhaal de test. Stopt het verbruik, dan loopt het toilet door.
De papiertest. Leg een droog stuk keukenpapier rond de voet van de pot en trek een paar keer door. Wordt het papier nat aan de achterkant, dan lekt de afvoeraansluiting. Wordt het nat aan de zijkant bij de toevoer, dan lekt de toevoer.
Waarom een lekkend toilet snel moet worden opgelost
Een toiletlekkage heeft een extra dimensie ten opzichte van andere sanitaire lekkages: het water kan verontreinigd zijn. Water uit de afvoeraansluiting bevat urine en ontlasting. Als dat langdurig in een houten vloer of een gipsplafond trekt, ontstaan niet alleen rot en schimmel, maar ook geurproblemen en hygiënische risico's. Bij een lekkende afvoeraansluiting moet het vervuilde materiaal bij herstel vaak worden verwijderd in plaats van alleen gedroogd.
Daarnaast kost een doorlopend toilet ongemerkt veel water. Een toilet dat constant een klein beetje laat doorlopen, valt pas op bij de jaarafrekening. Zie ook hoog waterverbruik.
Toiletlekkage in appartementen
In appartementencomplexen staan toiletten vaak boven elkaar, aangesloten op dezelfde standleiding. Een vochtplek in het toilet van de benedenburen kan dus uit het toilet erboven komen, maar ook uit een lekkende mof in de standleiding zelf. Dat onderscheid is belangrijk, omdat de standleiding vaak tot de gemeenschappelijke delen hoort en onder de verantwoordelijkheid van de VvE valt. Met een kleurstoftest in het bovenliggende toilet en een camera-inspectie van de standleiding stellen we vast waar het lek precies zit. Zie lekkage bij de buren.
Herstel
Een inwendig lek is meestal eenvoudig op te lossen met een nieuw afdichtingsrubber, een nieuw vulventiel of een nieuw spoelmechanisme. Een lekkende afvoeraansluiting bij een staand toilet vraagt het lichten van de pot en het vervangen van de manchet. Bij een inbouwreservoir kunnen veel onderdelen via de bedieningsopening worden vervangen. Alleen bij een lek in de afvoerbocht of de aansluiting op de standleiding onderin het frame is soms een opening in de voorzetwand nodig. In het rapport geven we aan welke ingreep minimaal nodig is.
Toiletlekkage voorkomen
Controleer een paar keer per jaar met de kleurstoftest of het reservoir doorloopt. Draai het stopkraantje van het toilet één keer per jaar dicht en open, zodat het niet vastroest en u het in noodgevallen kunt gebruiken. Vervang een flexibele toevoerslang als het omhulsel roest of de slang geknikt is. Gebruik geen agressieve tabletten in het reservoir; die tasten de rubberen afdichtingen aan. En let bij een hangtoilet op een pot die wiebelt of loskomt van de wand: dat belast de afvoerbocht en kan lekkage veroorzaken.
Twijfelt u of het om condens of een echte lekkage gaat, veeg het reservoir en de vloer dan droog en controleer na een uur. Zit het vocht weer over het hele reservoir, dan is condens waarschijnlijk; zit het op één plek of alleen onder een aansluiting, dan gaat het om een lek. Stuur ons gerust een foto, dan kijken we mee.
Kosten en verzekering
Het onderzoek naar een toilet lekkage valt meestal binnen onze standaard sanitaire inspectie; endoscopie of een druktest kan als aanvulling nodig zijn. Zie kosten sanitaire inspectie. Waterschade door een plotseling lekkende toevoer of afvoeraansluiting valt vaak onder de opstalverzekering, inclusief het opsporen. Het vervangen van een versleten spoelrubber of vulventiel is onderhoud. Controleer uw polisvoorwaarden. Lees verder bij badkamer lekkage of afvoer lekkage.