Een afvoersysteem moet twee dingen tegelijk doen: water afvoeren en rioolgas buiten de woning houden. Als het systeem ergens niet dicht is, lekt er bij gebruik water en ontsnapt er rioollucht. Het probleem is dat afvoeren grotendeels onzichtbaar zijn: ingestort in vloeren, weggewerkt in voorzetwanden, verstopt in leidingkokers en onder de begane grond. Een rookproef maakt de lekpunten zichtbaar. De rook volgt dezelfde weg als het rioolgas en komt tevoorschijn waar het systeem een opening heeft.
Op deze pagina leest u hoe een rookproef werkt, wanneer hij wordt ingezet, hoe de test verloopt, wat hij wel en niet kan en hoe hij samenwerkt met een camera-inspectie en kleurstoftest.
Het principe
Een afvoersysteem staat normaal niet onder druk. Water stroomt door zwaartekracht naar beneden, en de sifons met hun waterslot houden rioollucht tegen. De ontluchting boven het dak zorgt voor drukevenwicht. Bij een rookproef zetten we het systeem, of een deel ervan, onder een zeer lichte overdruk met zichtbare rook. De rook verspreidt zich door de leidingen en zoekt elke opening. Waar een mof is losgeschoten, een bocht gescheurd is, een aansluiting niet dicht zit of een beluchter niet sluit, komt rook naar buiten. Omdat rook ook door kieren in wanden, vloeren en plafonds naar buiten dringt, vinden we zo ook lekpunten die met het oog niet zichtbaar zijn.
Waar rook naar buiten komt, kan ook rioolgas naar buiten komen, en bij gebruik vaak ook water. Een rookproef beantwoordt dus twee vragen tegelijk: waar komt de stank vandaan, en waar kan de afvoer lekken?
Wanneer zetten we een rookproef in?
- Rioollucht in huis zonder duidelijke oorzaak, of die terugkomt nadat sifons zijn gevuld. Zie rioollucht en stankoverlast.
- Afvoerlekkage waarbij de verdachte leiding niet bereikbaar of zichtbaar is, bijvoorbeeld in een leidingkoker, voorzetwand of verlaagd plafond. Zie afvoer lekkage.
- Controle van de ontluchting: komt er rook uit de dakdoorvoer, dan is die vrij. Zo niet, dan is hij mogelijk verstopt.
- Controle van beluchters: een beluchter die rook doorlaat, sluit niet goed.
- Na een verbouwing, om te controleren of alle nieuwe aansluitingen luchtdicht zijn.
- Ongedierte, zoals rioolvliegjes of ratten, om vast te stellen via welke opening ze binnenkomen.
- Appartementencomplexen met stankklachten in meerdere woningen, om lekpunten in gemeenschappelijke standleidingen te vinden.
Apparatuur
Een rookproef wordt uitgevoerd met een rookgenerator die een speciaal rookmiddel verdampt tot een dichte, witte rook. Een ventilator of blower brengt de rook onder lichte overdruk in het systeem. Met afsluitballonnen of afsluitdoppen kunnen we delen van het systeem afsluiten, zodat de rook zich richt op het deel dat we willen testen. Een manometer bewaakt de druk, zodat die laag blijft. Voor het zoeken naar de rook gebruiken we zaklampen, en voor het vastleggen camera's.
Zo verloopt een rookproef
- Voorbereiding. We informeren alle bewoners die op hetzelfde afvoersysteem zijn aangesloten. Rookmelders in de buurt van de test zetten we in overleg tijdelijk af of dekken we af. We zorgen voor ventilatiemogelijkheden.
- Sifons controleren. Alle sifons moeten gevuld zijn, zodat de rook niet via een lege sifon naar binnen komt en een vals signaal geeft. In weinig gebruikte ruimtes vullen we ze eerst.
- Invoerpunt kiezen. We brengen de rook in via een ontstoppingsstuk, een afvoerpunt waarvan we de sifon tijdelijk verwijderen, of via de ontluchting op het dak. De keuze hangt af van het systeem en de verdenking.
- Rook inbrengen. De rook wordt onder lichte druk ingeblazen. Binnen enkele minuten vult het systeem zich.
- Zoeken. We lopen alle ruimtes na: leidingkokers, voorzetwanden, meterkast, rond toiletten, onder aanrechten, in plafondruimtes en in de kruipruimte. Waar rook naar buiten komt, markeren en fotograferen we de plek.
- Controle ontluchting. We controleren of er rook uit de dakontluchting komt. Dat bevestigt dat de ontluchting vrij is.
- Deelproeven. Is het systeem groot, dan testen we deel voor deel, door delen af te sluiten, om het lekpunt nauwkeuriger te bepalen.
- Afronden. We laten de rook weg ventileren, zetten sifons en rookmelders terug en leggen de bevindingen vast.
Wat de rook u vertelt
| Waar komt rook naar buiten? | Wat het betekent |
|---|---|
| Alleen uit de dakontluchting | Systeem is luchtdicht, ontluchting vrij |
| Niet uit de dakontluchting | Ontluchting mogelijk verstopt of afgesloten |
| Uit een beluchter | Beluchter sluit niet, moet worden gereinigd of vervangen |
| Rond de voet van een toilet | Aansluiting of manchet lekt |
| Uit het bedieningspaneel van een hangtoilet | Aansluiting in de voorzetwand lekt |
| Door kieren in een leidingkoker | Losse mof of lekkende verbinding in de standleiding |
| Uit de vloer of plinten | Lekkende afvoer in de vloer of een open verbinding |
| In de kruipruimte | Lekkende grondleiding of open aansluiting |
| Uit een sifon | Sifon droog, leeggezogen of zonder waterslot |
Grenzen van de rookproef
- Plaats, geen oorzaak. De rookproef laat zien waar het systeem niet dicht is, maar niet wat er precies aan de hand is: een losse mof, een scheur of een gat. Daarvoor is een camera-inspectie of visuele controle nodig.
- Rook reist. Rook die uit een kier in een wand komt, kan een eind verderop uit de leiding zijn ontsnapt en door de wandholte zijn gereisd. De plek waar rook zichtbaar wordt, is een aanwijzing voor de lekplek, niet altijd de exacte plek.
- Waterdicht is niet altijd luchtdicht. Een verbinding die rook doorlaat, lekt niet per se water, en andersom kan een verbinding die bij stromend water lekt, bij lage luchtdruk dicht lijken. Een kleurstoftest bevestigt of er ook water lekt.
- Grote systemen vragen deelproeven. In een groot complex verspreidt de rook zich over veel leidingen. Door delen af te sluiten, houden we het overzichtelijk.
- Drukleidingen. Een rookproef is niet bedoeld voor drinkwaterleidingen. Daarvoor zijn de druktest, akoestiek en traceergas.
Combinatie met andere methoden
Een rookproef is sterk als eerste stap om lekpunten in een afvoersysteem te vinden. Daarna volgen vaak:
- Camera-inspectie om de aard van het defect te bepalen: breuk, losse verbinding, verzakking. Zie rioolcamera-inspectie.
- Kleurstoftest om te bevestigen dat er bij gebruik ook water lekt, en uit welk toestel. Zie kleurstoftest.
- Endoscopie om via een klein gaatje in een wand of koker het lekpunt te bekijken. Zie endoscopie.
Praktijkvoorbeeld: stank die uit het niets kwam
Een gezin in een woning uit de jaren negentig ruikt al maanden af en toe rioollucht in de slaapkamer op de eerste verdieping. Er is daar geen sanitair. Sifons zijn gevuld, de badkamer is schoon. We voeren een rookproef uit via het ontstoppingsstuk. Uit de dakontluchting komt geen rook. In de slaapkamer komt na enkele minuten rook uit een kier naast de leidingkoker, en in de koker zelf blijkt een beluchter op de standleiding te zitten die rook doorlaat. De dakontluchting blijkt bij het plaatsen van een dakkapel te zijn afgezaagd en afgedopt. Zonder ontluchting werkte de beluchter voortdurend, raakte hij vervuild en sloot hij niet meer. Oplossing: de ontluchting opnieuw doortrekken en de beluchter vervangen. De stank verdween.
Rookproef in oudere en nieuwere woningen
In oudere woningen, zoals de vooroorlogse panden in de dorpskernen van Het Gooi, bestaat het afvoersysteem vaak uit een mix van materialen: een gietijzeren standleiding, later aangesloten pvc-afvoeren, en een gresbuis onder de vloer. De overgangen tussen die materialen zijn klassieke lekpunten, omdat verbindingsstukken en afdichtingen verouderen. Een rookproef vindt die overgangen snel, ook als ze achter een betimmering of in een kast zijn weggewerkt. Houd bij oudere woningen rekening met mogelijk asbesthoudende afvoeren of ontluchtingen; die testen we zonder ze te beschadigen, en bij herstel adviseren we zo nodig een asbestinventarisatie.
In nieuwere woningen is het systeem meestal volledig van kunststof, met beluchters in plaats van of naast een dakontluchting, en met veel afvoeren in voorzetwanden en leidingkokers. Hier vinden we met een rookproef vooral beluchters die niet sluiten, insteekverbindingen zonder of met een verschoven rubberen ring, en aansluitingen van hangtoiletten die niet luchtdicht zijn. Omdat deze onderdelen achter afwerking zitten, is de rookproef hier vaak de snelste manier om zekerheid te krijgen.
Veiligheid tijdens de rookproef
Een rookproef is een veilige test, maar we nemen een paar voorzorgsmaatregelen. De rook wordt alleen onder zeer lage druk ingebracht, zodat sifons niet worden doorgeblazen en verbindingen niet worden belast. We zorgen voor ventilatie, zodat de rook na afloop snel uit de woning verdwijnt. Mensen met ademhalingsklachten raden we aan tijdens de test in een andere ruimte of buiten te blijven. En omdat rook in huis voor schrik kan zorgen, informeren we buren en bewoners vooraf, zeker in appartementencomplexen waar rook via de standleiding bij anderen zichtbaar kan worden. Rookmelders zetten we alleen tijdelijk af en direct na de test weer aan.
Na de rookproef: herstel en hertest
Zijn de lekpunten gevonden, dan volgt herstel: een beluchter vervangen, een mof opnieuw aansluiten, een toiletmanchet vernieuwen of een ontluchting herstellen. Omdat een afvoersysteem vaak meerdere zwakke plekken heeft, is het verstandig om na herstel een korte hertest te doen. Komt de rook dan alleen nog uit de dakontluchting, dan is het systeem weer dicht. Zo voorkomt u dat de stank na een paar weken terugkomt omdat een tweede lekpunt over het hoofd is gezien. De hertest kost weinig tijd, omdat de apparatuur en de kennis van het systeem er al zijn, en geeft u de zekerheid dat het probleem echt is opgelost. We leggen ook de uitkomst van de hertest vast in het rapport, zodat u, uw VvE of uw verzekeraar kan zien dat het herstel is gecontroleerd.
Voorbereiding door u
- Laat alle kranen, douches en afvoerputten kort lopen, zodat sifons gevuld zijn.
- Zorg dat leidingkokers, de meterkast, het kruipluik en eventuele inspectieluiken bereikbaar zijn.
- Vertel ons waar rookmelders hangen.
- Bij een appartement of tussenwoning: informeer de buren of laat ons dat doen via de VvE.
- Houd huisdieren tijdens de test in een andere ruimte.
Rapportage
In het rapport staan het invoerpunt, de delen die zijn getest, alle plekken waar rook naar buiten kwam met foto's, of de ontluchting vrij is, en een advies voor herstel. Waar een camera-inspectie of kleurstoftest is gedaan, worden die resultaten gecombineerd. Zie het inspectierapport.
Kosten en afspraak
Een rookproef is een aanvullende test naast de standaard sanitaire inspectie. Zie kosten sanitaire inspectie. We voeren rookproeven uit in woningen, appartementencomplexen en bedrijfspanden in Huizen en heel Het Gooi. Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. Lees ook afvoer borrelt of loopt traag en alle testen en methoden.