Vloerverwarming is comfortabel, onzichtbaar en steeds gebruikelijker, ook in badkamers waar een warme tegelvloer onder blote voeten erg prettig is. Het nadeel van onzichtbaar is dat een lekkage lang onopgemerkt kan blijven. Een vloerverwarmingsleiding ligt ingestort in de dekvloer, onder tegels, parket of pvc. Als die leiding lekt, verdwijnt het water in de dekvloer. Het eerste signaal is vaak niet een natte plek, maar een cv-ketel die steeds druk verliest. Wie niet weet waar hij moet zoeken, kan een hele vloer openbreken zonder het lek te vinden.
Op deze pagina leest u hoe vloerverwarming is opgebouwd, hoe u een lek herkent, hoe we eerst andere oorzaken van drukverlies uitsluiten en hoe we het lek daarna tot op de centimeter lokaliseren.
Hoe watervoerende vloerverwarming werkt
Bij watervoerende vloerverwarming stroomt warm water uit de cv-ketel of warmtepomp door lange kunststof leidingen in de vloer. De leidingen liggen in lussen, meestal in een slakkenhuis- of meanderpatroon, en zijn per ruimte of per zone aangesloten op een verdeler. Op die verdeler zit per groep een aanvoer en een retour, met afsluiters en vaak een doorstroommeter. De verdeler zit meestal in een kast in de gang, de meterkast of een installatieruimte. De leidingen zijn ingestort in een zandcement- of anhydrietdekvloer, en daarop komt de vloerafwerking.
Het hele systeem is een gesloten circuit onder een lage druk, meestal ergens tussen één en twee bar, samen met de radiatoren als die er zijn. Een expansievat vangt de uitzetting van het water op, en een overstortventiel beveiligt tegen te hoge druk.
Bij elektrische vloerverwarming ligt er een verwarmingsdraad of -mat onder de tegels. Die bevat geen water en kan dus niet lekken. Deze pagina gaat over watervoerende systemen.
Signalen van een lek in vloerverwarming
| Signaal | Toelichting |
|---|---|
| Cv-ketel verliest steeds druk | Het meest voorkomende signaal; water verdwijnt uit het gesloten systeem |
| Natte of warme plek in de vloer | Water uit de leiding verspreidt zich in de dekvloer |
| Holklinkende of loslatende tegels | Vocht tast de hechting van de tegellijm aan |
| Parket of laminaat zwelt op | Vocht uit de dekvloer trekt in de afwerking |
| Een groep wordt niet meer warm | Kan wijzen op lucht in het systeem door bijvullen |
| Vochtplek in het plafond eronder | Bij vloerverwarming op een verdieping |
| Water bij de verdeler | Lek aan een koppeling of afsluiter op de verdeler |
Een automatische bijvulinstallatie kan drukverlies maskeren: de ketel vult steeds bij, zodat u geen drukdaling ziet. Wel stijgt dan het waterverbruik. Zie hoog waterverbruik.
Stap 1: andere oorzaken van drukverlies uitsluiten
Drukverlies op een cv-installatie komt niet altijd uit de vloerverwarming. Voordat we de vloer verdenken, controleren we:
- Het expansievat: een expansievat met te weinig voordruk of een kapot membraan zorgt voor grote drukschommelingen en water uit het overstortventiel, wat op een lek lijkt.
- Het overstortventiel: een ventiel dat lekt of opent bij een te hoge druk, laat water weglopen, vaak naar een afvoer waar u het niet ziet.
- Radiatoren en radiatorkranen: een druppelende kraan of een lekkende ontluchtingsnippel.
- De cv-ketel zelf: een inwendig lek in de ketel, of een lek bij de aansluitingen.
- Leidingen naar radiatoren: ook die kunnen in vloeren en wanden lekken.
- Een boilervat of warmtewisselaar: bij een indirect gestookt voorraadvat kan een lek in de spiraal ervoor zorgen dat cv-water in het drinkwater terechtkomt of andersom.
Pas als deze oorzaken zijn uitgesloten, richten we ons op de vloerverwarming.
Stap 2: druktest per groep
Op de verdeler sluiten we de groepen één voor één af. Elke groep wordt apart op druk gebracht en we volgen het drukverloop met een nauwkeurige manometer of drukregistratie. De groep die druk verliest, bevat het lek. Zo weten we in welke ruimte of zone we moeten zoeken, en welke lus. Ook de verdeler zelf controleren we: een lek aan een koppeling, afsluiter of doorstroommeter komt vaak voor en is zonder breekwerk te herstellen. Zie druktest.
Stap 3: de lussen zichtbaar maken
Met een warmtebeeldcamera maken we de leidinglussen in de vloer zichtbaar. We laten warm water door de lekkende groep stromen en zien het patroon van de leidingen verschijnen. Een plek waar de warmte zich verspreidt in plaats van een lijn te volgen, kan op een lek wijzen: het warme water loopt daar uit de leiding de dekvloer in. Thermografie geeft zo een eerste verdachte zone en laat zien waar de leidingen lopen, zodat bij herstel niet in een andere lus wordt geboord. Zie thermografie.
Stap 4: het lek exact lokaliseren
Voor de exacte plek gebruiken we meestal traceergas. De lekkende groep wordt afgesloten, leeggeblazen en gevuld met formeergas, een mengsel van waterstof en stikstof. Het gas ontsnapt door het lek en trekt door de dekvloer naar de oppervlakte, waar we het met een gevoelige detector opsporen, vaak via de tegelvoegen. Zo vinden we het lek vaak tot op enkele centimeters. Akoestische detectie is bij kunststof vloerverwarmingsleidingen en de lage cv-druk minder geschikt, maar kan in sommige situaties aanvullend worden gebruikt. Zie traceergas en akoestische lekdetectie.
Waardoor vloerverwarming gaat lekken
Boren en spijkers
De meest voorkomende oorzaak: bij het ophangen van iets, het plaatsen van een deurstopper, het monteren van een toilet of het leggen van een nieuwe vloer wordt een leiding geraakt. Soms lekt het direct, soms pas later als de beschadigde plek verder openscheurt.
Verbindingen in de vloer
Vloerverwarmingslussen horen in één stuk van de verdeler naar de ruimte en terug te lopen. Bij verbouwingen of reparaties worden soms toch koppelingen in de vloer gemaakt. Zo'n koppeling is een zwak punt.
Verdeler en aansluitingen
Koppelingen op de verdeler, afsluiters en doorstroommeters kunnen door temperatuurwisselingen en veroudering gaan lekken. Omdat de verdeler in een kast zit, blijft zo'n lek soms lang onopgemerkt.
Veroudering
Oudere kunststof leidingen zonder zuurstofdiffusiedichte laag kunnen zuurstof doorlaten, wat tot corrosie en slibvorming in de rest van de installatie leidt. De leiding zelf kan na lange tijd bros worden.
Bevriezing
Vloerverwarming in een onverwarmde ruimte, zoals een garage of serre, kan bij strenge vorst bevriezen als de installatie uit staat.
Vloerverwarming in de badkamer
In de badkamer speelt nog iets anders: de verwarmde vloer ligt vaak onder of naast de douche. Als er een vochtplek onder de badkamer ontstaat, is de vraag of het water uit de vloerverwarming komt of uit de douche, het bad of een afvoer. Dat onderscheid maken we met een combinatie van een druktest op de vloerverwarming en een waterproef met kleurstof op het sanitair. Ook kan een lekkende douche de vloerverwarming indirect beïnvloeden: warmte in een natte dekvloer verdampt het vocht, wat condens en schimmel kan geven. Zie badkamer lekkage.
Praktijkvoorbeeld: bijvullen om de week
In een woning met vloerverwarming op de hele begane grond moet de cv-ketel om de week worden bijgevuld. Er is nergens een lek te zien. Het expansievat en het overstortventiel blijken in orde, de radiatoren boven zijn droog. Op de verdeler testen we de zeven groepen apart. Groep vier, de keuken, verliest langzaam druk. Op het warmtebeeld zien we het meanderpatroon van de keukenlus, met een vage warme vlek bij het kookeiland. De groep wordt gevuld met formeergas. Na een half uur geeft de detector op één voeg naast het kookeiland een duidelijk verhoogde waarde. Onder één tegel blijkt een leiding te zijn geraakt door een schroef van een bevestigingsbeugel van het eiland. Herstel: één reparatiekoppeling en een nieuwe tegel.
Na het herstel
- De reparatie wordt afgeperst om te controleren of de groep weer dicht is.
- Het systeem wordt bijgevuld en ontlucht.
- Is er veel water in de dekvloer terechtgekomen, dan moet die drogen voordat de afwerking wordt hersteld. Met vochtmetingen volgen we het droogproces. Zie vochtmeting.
- Noteer waar de leidingen lopen, zodat er in de toekomst niet opnieuw in een leiding wordt geboord. Een warmtebeeld uit het rapport is daarvoor handig.
Vloerverwarming bij een warmtepomp
Bij woningen met een warmtepomp is vloerverwarming vaak de belangrijkste warmtebron, omdat een warmtepomp het efficiëntst werkt met lage watertemperaturen en grote verwarmde oppervlakken. Het systeem staat dan vrijwel continu aan. Een lek geeft daar dezelfde signalen: drukverlies en eventueel een natte plek. Omdat de watertemperatuur lager is, is het temperatuurverschil op een warmtebeeld kleiner. We zetten de installatie dan tijdelijk op een hogere temperatuur of vertrouwen meer op de druktest per groep en op traceergas voor de lokalisatie.
Vloerverwarming op een verdieping
Ligt de vloerverwarming op een verdieping, bijvoorbeeld in een badkamer boven de woonkamer, dan geeft een lek al snel een vochtplek in het plafond eronder. Dat helpt bij het vinden, maar het water kan zich ook eerst door de dekvloer verspreiden en op een onverwachte plek door het plafond komen. De combinatie van een vochtkaart van het plafond, een druktest per groep en traceergas boven geeft de exacte plek. Zie vochtplek plafond onder badkamer.
Bijvullen: wanneer is het normaal?
Een cv-installatie moet af en toe worden bijgevuld, bijvoorbeeld na het ontluchten van radiatoren. Eén of twee keer per jaar een beetje bijvullen is normaal. Moet u vaker dan eens per maand bijvullen, of zakt de druk binnen enkele dagen weer, dan is er vrijwel zeker een lek of een defect expansievat. Noteer wanneer u bijvult en hoeveel de druk zakt; dat helpt bij het onderzoek en maakt duidelijk hoe groot het lek is.
Voorkomen
- Boor nooit in een vloer met vloerverwarming zonder eerst te bepalen waar de leidingen lopen.
- Laat bij het monteren van toiletten, kookeilanden of deurstoppers de leidingen eerst zichtbaar maken.
- Houd de druk op de cv-ketel in de gaten; regelmatig bijvullen is altijd een signaal.
- Laat het expansievat en de installatie periodiek controleren door een installateur, bij voorkeur tijdens het jaarlijkse onderhoud van de cv-ketel of de warmtepomp.
- Kijk af en toe in de verdelerkast naar druppels of kalksporen, en houd de kast vrij van spullen zodat de verdeler bereikbaar blijft.
Kosten en verzekering
Een onderzoek naar een lek in vloerverwarming bestaat uit een druktest, thermografie en meestal traceergas. Zie kosten sanitaire inspectie. Waterschade door een plotseling lekkende cv-leiding valt vaak onder de opstalverzekering, net als de opsporingskosten. Schade door eigen boorwerk kan anders worden beoordeeld. Controleer uw polisvoorwaarden.
Onderzoek aanvragen
We onderzoeken lekkages in vloerverwarming in woningen en badkamers in Huizen en heel Het Gooi. Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. Lees ook waterleiding lekkage en alle testen en methoden.