Een lek in een drukleiding geeft niet altijd zichtbare schade. Soms is het enige signaal een watermeter die doorloopt, een cv-ketel die steeds moet worden bijgevuld, of een vochtige plek waarvan niet duidelijk is of een leiding of een afvoer de bron is. De druktest geeft daar antwoord op. Door een leidingdeel af te sluiten en op druk te brengen, zien we of het die druk vasthoudt. Houdt het de druk niet, dan zit het lek in dat deel. Door stap voor stap kleinere delen te testen, sluiten we het lek steeds verder in.
Op deze pagina leest u hoe een druktest werkt, hoe we het drukverloop interpreteren, welke factoren de meting beïnvloeden, wanneer de test nodig is en hoe hij samenwerkt met methoden die de exacte lekplek aanwijzen.
Het principe van afpersen
Een drinkwaterleiding staat normaal onder de druk van het waterleidingnet. Zolang er geen water wordt gebruikt, stroomt er niets. Sluiten we een deel van de leiding af van het net en van alle tappunten, dan ontstaat er een gesloten systeem. In een gesloten systeem zonder lek blijft de druk gelijk, afgezien van temperatuurinvloeden. Is er wel een lek, dan ontsnapt er water en daalt de druk.
Bij een druktest brengen we het afgesloten deel op een gecontroleerde testdruk, met een testpomp of vanuit het net, en volgen we het drukverloop met een nauwkeurige manometer of een digitale drukregistratie. De snelheid waarmee de druk daalt, zegt iets over de grootte van het lek. Een snelle daling wijst op een flink lek, een langzame daling op een klein lek of een lekkende afsluiter.
Belangrijk is dat de druktest aantoont óf een leidingdeel lekt, niet waar in dat deel. Daarvoor zijn aanvullende methoden nodig.
Wanneer zetten we een druktest in?
- Watermeter loopt door terwijl alle toestellen zijn afgesloten. Zie watermeter loopt door.
- Hoog waterverbruik zonder verklaring. Zie hoog waterverbruik.
- Vochtplek die continu nat blijft, om vast te stellen of een drukleiding de bron is. Zie vochtplek plafond onder badkamer.
- Cv-installatie die druk verliest, om het lekkende deel te bepalen: ketel, radiatoren, leidingen of vloerverwarming. Zie vloerverwarming badkamer.
- Warme plek in de vloer boven een warmwaterleiding of vloerverwarming.
- Na herstel, om te controleren of de installatie weer dicht is.
- Bij oplevering van een nieuwe badkamer of installatie, als controle op het werk. Zie opleveringskeuring badkamer.
Zo verloopt een druktest
- Installatie in kaart brengen. We bekijken de meterkast, de hoofdkraan, de aanwezige stopkranen en de route van de leidingen. We bepalen hoe de installatie in delen kan worden opgesplitst: koud en warm apart, per verdieping, per ruimte.
- Toestellen afsluiten. Alle tappunten worden gesloten en toestellen die niet tegen de testdruk kunnen, zoals een boiler met een lagere toegestane druk of een kokendwaterkraan, worden afgesloten of afgekoppeld.
- Testapparatuur aansluiten. We sluiten een testpomp en een nauwkeurige manometer of digitale drukregistratie aan, bijvoorbeeld op een aftappunt, de wasmachinekraan of een koppeling in de meterkast.
- Op druk brengen en stabiliseren. Het leidingdeel wordt op de testdruk gebracht. We wachten tot de temperatuur van het water in de leiding stabiel is, omdat temperatuurverschillen de druk beïnvloeden.
- Meten. We volgen het drukverloop gedurende een vaste periode. Een constante druk betekent dat het deel dicht is. Een dalende druk betekent een lek.
- Opsplitsen. Lekt een deel, dan splitsen we het verder op, door stopkranen te sluiten of door tijdelijk af te doppen, tot het lekkende deel zo klein mogelijk is.
- Doorgaan naar lokalisatie. Is het lekkende deel bekend, dan zoeken we de exacte lekplek met thermografie, akoestiek of traceergas.
Het drukverloop lezen
| Wat we zien | Wat het betekent |
|---|---|
| Druk blijft constant | Leidingdeel is dicht |
| Druk daalt snel en gestaag | Duidelijk lek in het leidingdeel |
| Druk daalt langzaam | Klein lek, of een afsluiter die niet volledig sluit |
| Druk daalt eerst en stabiliseert dan | Vaak een temperatuureffect of lucht in de leiding |
| Druk stijgt | Water warmt op in de leiding, of een afsluiter naar het net lekt door |
| Druk daalt alleen bij warm water | Lek in de warmwaterleiding, of een lek dat opengaat door uitzetting |
Een ervaren inspecteur kijkt niet alleen naar het getal op de manometer, maar naar het verloop in de tijd en de omstandigheden. Daarom registreren we bij twijfel de druk digitaal, zodat het verloop achteraf kan worden geanalyseerd.
Factoren die de meting beïnvloeden
Temperatuur
Water zet uit bij opwarming en krimpt bij afkoeling. In een afgesloten leiding betekent dat een stijgende of dalende druk, zonder dat er een lek is. Een warmwaterleiding die net is gebruikt, koelt af en laat de druk dalen. Een koude leiding in een warme ruimte warmt op en laat de druk stijgen. Daarom laten we de temperatuur stabiliseren voordat we meten.
Lucht in de leiding
Lucht is samendrukbaar. Een leiding met luchtbellen reageert trager en minder eenduidig op drukveranderingen. We ontluchten de leiding waar nodig.
Lekkende afsluiters
Een stopkraan die niet volledig sluit, kan water doorlaten naar of vanuit het geteste deel. Dat geeft een schijnbaar lek of maskeert juist een lek. We controleren afsluiters en gebruiken waar nodig afdoppen of een testplug.
Flexibele onderdelen
Kunststof leidingen en flexibele slangen zetten bij druk iets uit. Direct na het op druk brengen kan de druk daardoor iets zakken zonder dat er een lek is. Na stabilisatie hoort de druk constant te blijven.
Water, lucht of gas?
Een druktest kan met verschillende media worden uitgevoerd. Bij lekdetectie in bestaande drinkwaterinstallaties testen we meestal met water, omdat de installatie al gevuld is en water niet samendrukbaar is, wat een duidelijk drukverloop geeft. Bij nieuwe installaties die nog niet in gebruik zijn, wordt soms met lucht of een inert gas getest; dat vraagt extra voorzichtigheid omdat samengeperst gas veel energie bevat. Voor het lokaliseren van een lek met traceergas wordt de leiding juist gevuld met een gasmengsel. Zie traceergas.
Druktest bij de cv-installatie
Een cv-installatie is een gesloten systeem dat op een lage druk staat, meestal ergens tussen één en twee bar. Als de druk steeds daalt en de ketel moet worden bijgevuld, is er een lek, tenzij het expansievat of het overstortventiel de oorzaak is. Bij een cv-druktest sluiten we groepen af, zoals radiatorgroepen, de vloerverwarmingsverdeler en de leidingen naar een boilervat, en kijken we welk deel druk verliest. Ook het expansievat en het overstortventiel controleren we, omdat een defect expansievat een drukdaling kan geven die op een lek lijkt. Zie ook boiler en geiser.
Praktijkvoorbeeld: een lek zonder tussenkranen
In een appartement loopt de watermeter door. Toiletten, boiler en keukenaansluitingen zijn afgesloten, maar de meter blijft draaien. De installatie heeft geen tussenkranen: één leiding gaat vanaf de meter naar een verdeler in de badkamer, en van daar naar de tappunten. We persen eerst de koudwaterleiding af: de druk blijft constant. Daarna de warmwaterleiding: de druk daalt langzaam maar gestaag. Aan de verdeler koppelen we de drie warmwaterleidingen los en testen we ze apart. De leiding naar de keuken verliest druk. Met thermografie volgen we deze leiding door de vloer van de gang, en met akoestiek vinden we het lek onder de tegels voor de keukendeur. Eén tegel eruit, één koppeling vervangen.
Druktest bij vloerverwarming
Vloerverwarming bestaat uit lange kunststof leidinglussen die in de dekvloer liggen en aangesloten zijn op een verdeler. Verliest een cv-installatie met vloerverwarming druk, dan testen we per groep op de verdeler. Elke groep wordt afgesloten en afgeperst. De groep die druk verliest, bevat het lek. Omdat vloerverwarmingsleidingen meestal uit één stuk bestaan zonder verbindingen in de vloer, zit een lek vaak bij de verdeler zelf, bij een beschadiging door boren of een spijker, of bij een verbinding die bij een verbouwing is gemaakt. Na het vinden van de lekkende groep volgen we met thermografie het tracé en lokaliseren we het lek met traceergas of akoestiek. Zie vloerverwarming badkamer.
Druktest na een verbouwing of bij oplevering
Een nieuw aangelegde drinkwaterinstallatie hoort voor ingebruikname te worden afgeperst, en bij een zorgvuldige installateur gebeurt dat ook. Toch zien we regelmatig lekkages die binnen enkele weken of maanden na een verbouwing ontstaan, bijvoorbeeld bij een persfitting die niet volledig is geperst of een knelkoppeling die niet goed is aangedraaid. Zulke verbindingen houden soms kort de druk en gaan pas later lekken. Twijfelt u na een verbouwing, of wilt u zekerheid bij de oplevering van een nieuwe badkamer, dan is een onafhankelijke druktest met drukregistratie een goede controle, liefst voordat tegels en afwerking definitief zijn aangebracht. Vraag de installateur ook om het protocol van zijn eigen druktest; dat hoort bij goed vakmanschap.
Drukregistratie over langere tijd
Soms is een korte test niet voldoende, bijvoorbeeld bij een heel klein lek, een lek dat alleen 's nachts optreedt of een cv-installatie die maar af en toe druk verliest. Dan plaatsen we een digitale drukregistratie of datalogger die de druk gedurende uren of dagen vastlegt. Het resultaat is een grafiek waarin we precies zien wanneer de druk daalt en hoe snel. In combinatie met het gebruik van de installatie, bijvoorbeeld de momenten waarop de verwarming aanslaat, geeft dat vaak de doorslag.
Wat de druktest niet kan
- Hij geeft geen exacte lekplek, alleen het lekkende leidingdeel.
- Hij is niet bedoeld voor afvoeren; die staan niet onder druk. Daarvoor gebruiken we kleurstof, rook en camera.
- Een lek dat alleen onder bepaalde omstandigheden optreedt, bijvoorbeeld alleen bij hoge temperatuur, komt bij een koude test niet altijd naar voren.
- Hij is afhankelijk van de mogelijkheden om de installatie op te splitsen. In een installatie zonder tussenkranen kost dat meer tijd.
Voorbereiding door u
- Zorg dat de meterkast, de hoofdkraan en eventuele verdelers bereikbaar zijn.
- Gebruik tijdens de test geen water.
- Weet u waar tussenkranen zitten of heeft u een tekening van de installatie? Leg die klaar.
- Vertel ons welke toestellen er zijn: boiler, ontharder, kokendwaterkraan, buitenkraan.
Rapportage
In het rapport staan de geteste leidingdelen, de testdruk, de duur, het drukverloop en de conclusie per deel, aangevuld met de resultaten van de lokalisatie. Na herstel kan een nieuwe druktest worden opgenomen als bewijs dat de installatie weer dicht is. Zie het inspectierapport.
Kosten en afspraak
Een druktest is een aanvullende test bij de sanitaire inspectie. Zie kosten sanitaire inspectie. We voeren druktests uit in Huizen en heel Het Gooi. Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. Lees ook waterleiding lekkage, akoestische lekdetectie en thermografie.