Hoog waterverbruik: van verrassende waterrekening naar gevonden oorzaak

De jaarafrekening van het waterbedrijf valt op de mat, en het bedrag is veel hoger dan u gewend bent. Of uw voorschot wordt ineens flink verhoogd. U heeft niet meer gedoucht dan vorig jaar, er is niemand bij komen wonen, en toch geeft de meter een fors hoger verbruik aan. Een onverklaarbaar hoog waterverbruik is vaak het eerste en soms het enige signaal van een lekkage. Water dat ongemerkt wegloopt via een toilet, een ventiel of een leiding, telt dag en nacht door.

Op deze pagina leest u hoe u vaststelt of uw verbruik echt te hoog is, welke verborgen verbruikers vaak de schuld zijn, hoe u zelf stap voor stap de oorzaak kunt vinden en wanneer een lekdetectie nodig is.

Stap 1: is uw verbruik echt te hoog?

Het gemiddelde huishoudelijke waterverbruik in Nederland ligt rond de 120 à 130 liter per persoon per dag. Voor een huishouden van twee personen komt dat neer op ruwweg 90 tot 100 kubieke meter per jaar, voor vier personen op ruwweg 180 tot 190 kubieke meter. Die getallen zijn een grove richtlijn. Lang douchen, een regendouche, een bad, een tuin die in de zomer wordt besproeid, een zwembadje of een hottub verhogen het verbruik fors.

Belangrijker dan het gemiddelde is de vergelijking met uw eigen verbruik in eerdere jaren. Staat die op uw afrekening of in de app van het waterbedrijf? Is er een duidelijke sprong, zonder dat uw situatie is veranderd, dan is dat een sterke aanwijzing voor een verborgen verbruiker of een lek. Let ook op of de afrekening op een werkelijke meterstand of op een schatting is gebaseerd. Een geschatte stand kan een schijnbare stijging geven.

Waar gaat het water normaal naartoe?

Om te beoordelen of iets afwijkt, is het handig te weten waar water in huis gemiddeld naartoe gaat. De douche is verreweg de grootste gebruiker, gevolgd door het toilet. Daarna komen de wasmachine, de kraan in keuken en badkamer, en de vaatwasser. Een bad kan per keer honderd liter of meer gebruiken.

Deze getallen zijn indicaties; het werkelijke verbruik verschilt per apparaat. Ze laten wel zien dat een lek van één liter per minuut, ongeveer een dun straaltje, al neerkomt op circa 1.400 liter per dag. Dat is meer dan het verbruik van een gemiddeld gezin.

De verborgen verbruikers

Voordat u aan een lekkende leiding denkt, is het verstandig om eerst de toestellen te controleren die ongemerkt water kunnen verbruiken. In de praktijk zit de oorzaak hier vaker dan in een leiding.

Doorlopend toilet

De nummer één oorzaak. Een versleten afdichtingsrubber, een vulventiel dat niet goed sluit of een verkeerd afgestelde vlotter laat water continu of periodiek in de pot lopen. U hoort het soms als een zacht sissen, of het reservoir vult af en toe bij zonder dat iemand heeft doorgetrokken. Vaak is het straaltje in de pot nauwelijks zichtbaar. Test met kleurstof in het reservoir: gekleurd water in de pot na een half uur betekent dat het toilet doorloopt. Zie toilet lekkage.

Overstortventiel van boiler of inlaatcombinatie

Een elektrische boiler of een indirect gestookt voorraadvat heeft een inlaatcombinatie met een overstortventiel. Tijdens het opwarmen geeft dat ventiel wat water af naar de afvoer, omdat water uitzet. Dat is normaal. Maar als het ventiel slijt, vuil wordt of als de waterdruk van het net te hoog is, blijft het druppelen of lopen, ook als de boiler niet opwarmt. Omdat het water rechtstreeks in de afvoer verdwijnt, ziet u het niet. Dit is een veelvoorkomende en vaak over het hoofd geziene oorzaak. Zie boiler en geiser.

Waterontharder

Een waterontharder spoelt periodiek zijn harsbed met pekelwater. Als de ontharder verkeerd is ingesteld, een klep niet goed sluit of de besturing defect is, kan hij te vaak of continu spoelen. Ook dat water verdwijnt in de afvoer.

Kokendwaterkraan en close-in boiler

Ook deze toestellen hebben een overdrukventiel dat bij opwarmen water afvoert. Een defect ventiel kan blijven lopen.

Buitenkraan, tuinsproeier en irrigatie

Een buitenkraan die niet goed sluit, een slang die aan de kraan onder druk staat en lekt bij de koppeling, of een automatisch beregeningssysteem dat vaker aanslaat dan gedacht. Ook een buitenkraan met een vorstschade in de muur kan in de winter water verliezen.

Cv-installatie met automatische bijvulling

Sommige cv-installaties hebben een automatische vulkraan. Als het cv-systeem lekt, vult die kraan steeds bij. U merkt dan geen drukverlies op de ketel, maar wel een hoger waterverbruik. Controleer of er een automatische vulunit is en of die vaak bijvult.

Druppelende kranen en douchekoppen

Een druppelende kraan lijkt weinig, maar een snel druppelende kraan kan tientallen liters per dag verspillen. Dat verklaart zelden een grote stijging, maar telt wel op.

Stap 2: de watermeter bij stilstand

De watermeter is uw belangrijkste meetinstrument. Zo gebruikt u hem:

1. Zorg voor stilstand. Sluit alle kranen, gebruik geen toilet, zet wasmachine, vaatwasser, ontharder en eventuele automatische beregening uit.
2. Kijk naar de lekindicator. Op de meeste meters zit een klein wieltje, sterretje of driehoekje dat al bij een zeer klein verbruik draait. Draait het, dan wordt er water verbruikt.
3. Doe een nachttest. Noteer 's avonds laat de meterstand, inclusief de rode literwijzers of -cijfers. Lees 's ochtends, voordat iemand water gebruikt, opnieuw af. Het verschil is het nachtelijke verbruik, dat nul hoort te zijn.

Staat de meter stil en is de nachtstand gelijk, dan is er op dit moment geen lek en ligt de oorzaak van het hoge verbruik waarschijnlijk in gedrag, een periode met extra gebruik (bijvoorbeeld een droge zomer met veel sproeien) of een schatting op de afrekening. Loopt de meter wel, ga dan door naar stap 3. Meer uitleg vindt u bij watermeter loopt door.

Stap 3: toestellen één voor één uitsluiten

Loopt de meter bij stilstand, dan sluit u de verbruikers één voor één af en kijkt u telkens of de lekindicator stopt.

1. Sluit de stopkraantjes van alle toiletten. Stopt de meter, open ze dan één voor één om het doorlopende toilet te vinden.
2. Sluit de toevoer naar de boiler of het voorraadvat. Stopt de meter, dan is het overstortventiel of de boiler de oorzaak.
3. Sluit de toevoer naar de waterontharder of zet hem in de bypassstand.
4. Sluit de stopkraan naar de buitenkraan, als die er is.
5. Sluit de toevoer naar de cv-vulunit, de kokendwaterkraan en eventuele andere toestellen.

Draait de meter nog steeds als alle toestellen zijn afgesloten, dan zit het lek vrijwel zeker in een leiding. Dan is een lekdetectie nodig om de plek te vinden. Zie waterleiding lekkage.

Waar zit het lek als het een leiding is?

Een leidinglek dat alleen via de watermeter wordt opgemerkt en geen zichtbare schade geeft, zit vaak op een plek waar het water ongemerkt kan wegzakken:

• in de kruipruimte, waar water in de bodem verdwijnt;
• in een dekvloer op de begane grond, waar het water in de ondergrond trekt;
• in een leiding naar een buitenkraan of een tuinhuis;
• in de aansluitleiding tussen de erfgrens en de watermeter, als de meter in een put in de tuin zit;
• in een leiding in een buitenmuur, waar het water naar buiten wegloopt.

Zit de meter binnen en loopt het lek vóór de meter, dan ziet u het verbruik niet terug op de meter, maar wel mogelijk als vocht rond de meterkast of in de tuin. Lekkages vóór de meter vallen meestal onder het waterbedrijf.

Hoe we een verborgen lek lokaliseren

Bij een leidinglek dat alleen blijkt uit het waterverbruik, werken we als volgt:

• Controle van de verborgen verbruikers met metingen per toestel, zodat we zeker weten dat het om een leiding gaat.
• Druktest per leidingdeel: de installatie wordt in delen opgesplitst en afgeperst, zodat duidelijk wordt welk deel lekt. Zie druktest waterleiding.
• Thermografie: bij warmwaterleidingen volgen we het leidingtracé en zoeken we afwijkende warme plekken.
• Akoestische detectie: we luisteren met gevoelige microfoons naar het geluid van ontsnappend water. Zie akoestische lekdetectie.
• Traceergas: bij leidingen in beton, onder tegels of in de grond sporen we de lekplek op met formeergas. Zie traceergas.

Slimme watermeters en verbruiksmonitoring

Drinkwaterbedrijven vervangen steeds meer oude meters door slimme watermeters die op afstand kunnen worden uitgelezen. Afhankelijk van uw waterbedrijf kunt u uw verbruik dan per dag of zelfs per uur volgen in een app of portaal. Dat maakt een lek veel sneller zichtbaar: een verbruik dat 's nachts nooit tot nul zakt, is een direct signaal. Heeft u geen slimme meter, dan kunt u zelf een wekelijkse meterstand noteren. Een plotselinge stijging valt dan binnen enkele weken op in plaats van pas bij de jaarafrekening.

Financiële kant: rekening, verzekering en coulance

Het weggelopen water zelf wordt door een opstalverzekering meestal niet vergoed; die dekt vooral de schade aan de woning. Sommige drinkwaterbedrijven hebben een lekkageregeling waarmee een deel van het extra verbruik onder voorwaarden wordt gecompenseerd, bijvoorbeeld als het een verborgen lek betreft dat na ontdekking snel is hersteld. De voorwaarden verschillen per bedrijf. Bewaar het lekdetectierapport, de reparatiefactuur en foto's van de meterstanden. Heeft het lek ook schade veroorzaakt, meld dat dan bij uw verzekeraar en controleer uw polisvoorwaarden. Zie verzekering en vergoeding.

Voorkomen dat het weer gebeurt

• Controleer elke paar maanden de watermeter bij stilstand.
• Doe twee keer per jaar de kleurstoftest in alle toiletreservoirs.
• Kijk af en toe of het overstortventiel van de boiler alleen tijdens het opwarmen druppelt.
• Laat een waterontharder periodiek controleren en instellen.
• Sluit in de winter de buitenkraan af en laat hem leeglopen.
• Noteer periodiek de meterstand of gebruik de app van uw waterbedrijf.

Hulp bij een onverklaarbaar hoog verbruik

Komt u er zelf niet uit, of loopt de meter door terwijl alle toestellen zijn uitgesloten? Dan zoeken we het lek voor u op, in Huizen en heel Het Gooi. Bel 085 004 7224 of vul het contactformulier in. We nemen dan zo snel mogelijk, binnen onze openingstijden, contact met u op. Zie ook kosten sanitaire inspectie en sanitaire lekkage opsporen.